Bedrijf in de kijker: Norbord

Norbord, het vroegere Agglo, was niet onbesproken als het over milieuthema’s, veiligheid en gezondheid ging. Sinds de overname door Norbord gaan investeringen in milieu, veiligheid en gezondheid samen. Opleidingen en werknemersbetrokkenheid spelen hier een cruciale rol. Een gesprek met de delegees.


Wanneer alleen de productie telt, loopt het mis

Agglo was op vlak van milieu geen onbesproken blad, en ook op vlak van veiligheid en gezondheid van de werknemers is sindsdien veel veranderd. Hoe was de situatie ten tijde van agglo?

A: Voor Agglo stond productie boven alles. Ongevallen werden wel geregistreerd, maar dat was puur voor de verzekering. Voor de overname door Norbord hadden we hier een gemiddelde van 1 arbeidsongeval per dag.

Concreet betekende dat toen dat iedere werknemer gemiddeld tussen de 2 en de 3 arbeidsongevallen per jaar had.

We hadden ook te kampen met heel hoge stoffemissies en het bedrijf kreeg verschillende processen-verbaal voor milieu-inbreuken. De milieu-inspectie kwam geregeld langs en op een bepaald moment is er zelfs met sluiting gedreigd.

Een mensenleven maak je niet in een productielijn

Wanneer en hoe is de situatie veranderd?

C: In 2004 is Agglo overgenomen door Norbord, die gelukkig inzag dat de problemen te groot werden om op lange termijn open te blijven. Zowel op vlak van milieu als op vlak van veiligheid en gezondheid zijn de zaken sindsdien volledig gekeerd.

Een dodelijk ongeval in 2007 heeft de reeds lopende zaken in een stroomversnelling geplaatst. Het resultaat hiervan is dat we op een bepaald moment zelfs bijna 3 jaar zonder arbeidsongeval met werkverlet werkten.

A: Ik weet nog dat onze directeur toen zei ‘Een OSB-plaat kunnen we maken, een mensenleven niet’, en dat is bij iedereen hard aangekomen. Dat was voor ons het teken dat het echt menens was voor iedereen om van veiligheid een prioriteit te maken.

Een milieumanagementsysteem en het voorzorgsprincipe

Maakt Norbord die prioriteit ook waar in de praktijk? Welke maatregelen werden genomen om de veiligheid en gezondheid te verhogen?

A & JP: Ik schat dat er sedert 2006 al zo’n 12 miljoen euro geïnvesteerd is in veiligheidsmaatregelen. Wij krijgen als vakbondsafgevaardigden ook expliciet toegang tot de rekeningen en de investeringsstrategie van het bedrijf. Er heerst een open communicatie en we krijgen voldoende inspraak.

Eén van de speerpunten in ons veiligheidsbeleid is ons ‘Norbord Safety Star’- programma (NSS), een programma dat Norbord opgezet heeft om tot de wereldklasse te behoren op vlak van veiligheid. Het NSS wordt ook onafhankelijk gecontroleerd door een externe controle-organisatie.

Concreet zijn er heel wat maatregelen genomen: in het verleden waren er veel problemen met geurhinder, maar nu wordt er gewerkt volgens het principe van de snuffelneuzen. Dat zijn externe mensen die bekend zijn met verschillende geuren en regelmatig een rondgang doen en op basis hiervan rapporten opstellen.

Bij meldingen aan het bedrijf van geurhinder zal er meestal een bezoek ter plaatse volgen door een interne medewerker. Natuurlijk zijn er ook de metingen die door een gecertificeerde instantie worden uitgevoerd. Het is natuurlijk altijd mogelijk dat de geurhinder niet door Norbord is ontstaan, maar door een ander bedrijf in de buurt.

Voor de buurtbewoners is er een ‘groen nummer’ in het leven geroepen, dat ze kunnen bellen bij problemen. Jaarlijks wordt de buurt ook geïnformeerd over de vorderingen die werden gemaakt om de milieu-impact van Norbord te reduceren.

C: In het bedrijf staat nu ook alles veilig opgeslagen: gastonnen in kooien, olievaten apart bij de gevaarlijke producten, lekbakken waar nodig, ... . Dat was vroeger wel even anders, toen stond alles gewoon door elkaar.

Er werd in 2005 ook overgegaan tot het behalen van het ISO 14001 certificaat dat de garantie biedt dat er een gestructureerd milieumanagementsysteem aanwezig is. Alle machines staan ook veilig afgeschermd met hekken.

Voor de productie van de OSB-platen wordt gebruik gemaakt van lijm om de houtschilfers aan elkaar te binden. Van die lijm is geweten dat hij geen formaldehyde bevat en dus niet kankerverwekkend is.

De lijm die momenteel wordt gebruikt kan mogelijk in uitzonderlijke gevallen voor een allergie zorgen en daarom worden in de productiehal enkel mensen met een beschermend pak en masker binnengelaten.

Het bedrijf hanteert hier dus het voorzorgsprincipe. Men gaat zelfs verder en op sommige vlakken zijn de veiligheidsmaatregelen strenger dan er in de wet voorgeschreven staat.

1 boot is tot 120 vrachtwagens minder op de weg

Welke maatregelen zijn er nog genomen om de de milieu-impact te verlagen?

C & JP: Norbord heeft met de overname meteen geïnvesteerd in twee Natte Elektrofilters, één voor de droger en één voor de pers. Daarmee kunnen we onze stofemissies onder controle houden. Vroeger werd rechtstreeks in de lucht uitgestoten, zonder filter. Dat was een investering van ongeveer 5 miljoen euro.

Verder investeerde Norbord ook zo’n 12 miljoen euro in een biomassacentrale, wat ons aardgasverbruik tot quasi 0 heeft herleid. De biomassacentrale levert warmte die gebruikt wordt om de olie van de pers op te warmen en het vocht uit de houtschilfers (flakes) te verdampen.

De biomassacentrale draait voor het grootste deel op aangeleverd biomassamateriaal, aangevuld door ons eigen houtafval zoals schors of slechte platen.

A: Men heeft ooit bekeken of het mogelijk was om er ook een generator voor elektriciteit bij te plaatsen, maar dan zijn we volledig afhankelijk van de groenestroomcertificaten. Norbord kiest ervoor om onafhankelijk te kunnen werken van vaak onzekere subsidies op lange termijn.

Een groot deel van het hout dat gebruikt wordt voor de productie van onze OSB-platen is FSC of PEFC gecertificeerd, wat betekent dat het hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen.

C & JP: Vroeger kwam alles per vrachtwagen naar hier. Nu hebben we schepen die via het kanaal hout vervoeren. 1 boot zorgt voor 100 à 120 vrachtwagens minder op de weg.

Nog iets wat Norbord heeft geïntroduceerd is een systeem van interne milieurapportering: iedere werknemer die een milieu-incident vaststelt wordt geacht een intern milieurapport op te stellen.

De bedoeling is niet alleen melden dat er zich een probleem heeft voorgedaan, maar ook voorstellen formuleren om dit op te lossen of nog beter “te voorkomen”.

Opgeleid en actief betrokken worden

Worden jullie als werknemer of vakbondsafgevaardigde ook bij dit doorgedreven veiligheids- en milieubeleid betrokken?

A: Dat is het minste wat je kan zeggen, wij willen niet alleen betrokken worden, maar de directie vraagt zelf aan ons om regelmatig zogenaamde Safety tours of veiligheidsrondgangen te doen.

Als lid van het comité moeten wij elke afdeling bezoeken, praten met de mensen over de veiligheidsaspecten van hun werkplaats en nagaan of alles in orde is.

Zo werd ook samen het OHSAS 18001 veiligheid certificaat behaald dat aantoont dat veiligheid binnen Norbord op een gestructureerde en doorgedreven wijze wordt aangepakt. En door in te stappen in het Norbord Safety Star programma gaan we nog een stap verder omdat hier bij een audit minstens 50% van de werknemers aan het woord komen.

C: Elke morgen als ik hier aankom krijg ik een soort verslag, met onder andere een aantal veiligheidsaspecten.

Om half 9 is er een ochtendmeeting, waarbij die veiligheidsaspecten telkens eerst aan bod komen, pas daarna wordt de productie besproken. Iedereen wordt hier ook geacht om alle bijna-ongevallen te vermelden, dat is één van de zaken die we op die ochtendmeeting bespreken. Ook milieuzaken komen hier aan bod.

A: In het kader van het Norbord Safety Star-programma zijn hier ook een 25-tal werkgroepjes rond verschillende thema’s opgericht. Dat kan gaan over ergonomie, werken in gesloten ruimtes, water, ... . Die werkgroepjes bestaan zowel uit mensen vanop de werkvloer als mensen uit het middenkader en het kader.

Daarnaast krijgt iedereen verschillende opleidingen rond veiligheid. Ook onderaannemers zijn verplicht een aantal opleidingen rond veiligheid te volgen.

C & JP: Er zijn ook regelmatig milieurondgangen door een externe milieucoördinator, samen met 5 milieubegeleiders, mensen van de werkvloer. Ook dit wordt besproken en hiervan worden verslagen van gemaakt die voor iedereen beschikbaar zijn via het intranet na rapportering aan het comité.

A & JP: Als iemand een overtreding maakt op de veiligheidsregels en dat wordt gezien, dan volgt er een veiligheidsonderzoek.

Dit onderzoek gebeurt door een onderzoekscommissie waarin de preventie-adviseur, iemand van de vakbond als onafhankelijk lid en een leidinggevende zit. Zij formuleren een advies. De leidinggevende neemt dan een beslissing rekening houdende met een consequentiematrix. Daar wordt een rapport rond opgesteld waarbij beoordeeld wordt of die persoon effectief een zware overtreding heeft begaan en eventueel anderen in gevaar heeft gebracht.

We hebben op die manier helaas al afscheid moeten nemen van mensen omdat het risico op een mogelijk letsel te hoog werd. Dat is hard, maar het is de realiteit, en sinds ons dodelijk ongeval in 2007 laat men niets aan het toeval over.

Betere arbeidsomstandigheden en hogere productiviteit

Van dagelijks een arbeidsongeval naar 0 ongevallen in bijna 3 jaar tijd: levert dat ook iets op in termen van productie?

C: In de periode voor de overname produceerden we 400 m³ OSB per dag. Vandaag is dat 1100 m³. (ironisch) Beantwoordt dat de vraag voldoende?

Investeren en werknemersoverleg

Hebben jullie eventueel nog tips voor afgevaardigden van bedrijven waar de aandacht voor veiligheid er niet komt vanuit de directie?

A & JP:  Het is belangrijk te beseffen dat veiligheid begint bij je eigen mentaliteit, 90% of meer van alle ongevallen en milieucalamiteiten zijn te wijten aan menselijke fouten.

Daarnaast denk ik dat het geld dat een werkgever extra heeft door de uitgespaarde verzekeringspremies ook mooi meegenomen is. Hij kan dit terug investeren in veiligheidsmaatregelen.

Ten derde is het volgens mij belangrijk dat van iedere machine een risico-analyse gemaakt wordt, in samenspraak met de mensen die aan de machine werken. Iemand die al 20 jaar met een bepaalde machine werkt kan je perfect zeggen waar de gevaren schuilen en wat er eventueel gedaan kan worden om de risico’s te minimaliseren.

Dit artikel verscheen eerder in het nieuwe a-m magazine van Arbeid & Milieu vzw.

Lees ook

Zoek op trefwoord

afgevaardigden afval arbeidsongeval CPBW delegees duurzame ontwikkeling EFI energie groene jobs innovatie investeringen milieu mobiliteit MVO opleiding waardig werk